พักการเล่น Social Media มีดีอย่างไร

ในโลกยุคปัจจุบันที่เชื่อมต่อถึงกันได้อย่างง่ายดาย โซเชียลมีเดียกลายเป็นส่วนสำคัญในชีวิตประจำวัน แม้ว่าแพลตฟอร์มเหล่านี้จะมีข้อดีมากมาย แต่การเปิดรับสื่ออย่างต่อเนื่องก็อาจนำไปสู่ความเหนื่อยล้าทางจิตใจ สมาธิลดลง และความเครียดที่เพิ่มขึ้นได้เช่นกัน 

การหยุดพักจากโซเชียลมีเดียแม้เพียงแค่สัปดาห์เดียว ก็มีประโยชน์ต่อคุณมากมายอย่างน่าประหลาดใจ ทั้งการมีสมาธิที่ดีขึ้น การนอนหลับที่ดีขึ้น ไปจนถึงการเสริมสร้างสุขภาพโดยรวมที่ดีขึ้น การตัดขาดจากโลกโซเชียลเปิดโอกาสให้เราได้ตั้งสติและกลับมาโฟกัสใหม่

ทำไมการเลิกเล่นโซเชียลมีเดียจึงเป็นเรื่องยาก

การพักหรือหยุดเล่นใช้โซเชียลมีเดียสัก 1 สัปดาห์อาจเป็นเรื่องยากกว่าที่คิดสำหรับใครหลายคน เนื่องจากโซเชียลมีเดียกลายเป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรประจำวัน  อีกทั้งแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียถูกออกแบบมาเพื่อดึงดูดความสนใจของมนุษย์ โดยผู้ใช้จะรู้สึกเหมือนได้รับรางวัลจากการมีผู้ติดตามและยอดกดไลก์ กลไกหลักที่อยู่เบื้องหลังลักษณะการเสพติดของโซเชียลมีเดียคือการตอบสนองของโดปามีน (dopamine)

โดปามีน เป็นสารสื่อประสาทในสมองที่มักถูกเรียกว่าสารเคมีที่ทำให้รู้สึกดี มีบทบาทสำคัญในพฤติกรรมการแสวงหารางวัล ทุกครั้งที่คุณได้รับไลก์ คอมเมนต์ หรือข้อความดี ๆ สมองของคุณก็จะหลั่งโดปามีนออกมาเล็กน้อย รางวัลที่คาดเดาไม่ได้เหล่านี้คล้ายกับสิ่งที่เกิดขึ้นระหว่างการเล่นการพนัน ซึ่งเป็นการเสริมสร้างพฤติกรรมและกระตุ้นให้คุณกลับมาเล่นซ้ำอีก

โซเชียลมีเดียยังมุ่งเป้าไปที่ตัวกระตุ้นทางจิตวิทยา 

• ความกลัวว่าจะพลาด (FOMO) ทำให้ผู้ใช้กลับมาเล่นซ้ำเพื่อหลีกเลี่ยงความรู้สึกถูกมองข้าม
• การยอมรับทางสังคม สร้างวงจรที่ผู้คนแสวงหาการยอมรับผ่านการกดไลก์และคอมเมนต์
• การไถหน้าจอแบบไม่มีที่สิ้นสุด โดยไม่มีท่าทีว่าจะหยุด ทำให้เสียเวลาไปโดยเปล่าประโยชน์

ดังนั้นการหยุดพักการใช้โซเชียลมีเดียสั้น ๆ จึงอาจเป็นหนึ่งในวิธีที่ง่ายที่สุดที่ช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิต ให้มีสุขภาพกายและใจที่แข็งแรง

วิธีพักจากการใช้โซเชียลมีเดีย

หากคุณต้องการพักการใช้โซเชียลมีเดียอาจเริ่มต้นจากการการงดใช้โซเชียลมีเดียเป็นระยะเวลาหนึ่งสัปดาห์ ขั้นตอนด้านล่างนี้จะช่วยให้คุณพักจากการใช้โซเชียลมีเดียได้สำเร็จ

ตั้งเป้าหมายที่ชัดเจน

ก่อนเริ่มพักจากการใช้โซเชียลมีเดีย ให้คุยกับตัวเองว่าทำไมคุณถึงทำ ไม่ว่าจะทำเพื่อลดความเครียด เพื่อให้มีสมาธิจดจ่ออยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพิ่มมากขึ้น หรือเพียงอยากมีเวลาเพิ่มมากขึ้น การมีเป้าหมายที่ชัดเจนจะช่วยให้คุณมีเป้าหมายในการพักการใช้โซเชียลมีเดียตามจำนวนวันที่กำหนดได้อย่างชัดเจน

กำหนดขอบเขต

ตัดสินใจว่าอะไรคือ “โซเชียลมีเดีย” สำหรับคุณ ขอบเขตนี้ของคนส่วนใหญ่อาจรวมถึงแพลตฟอร์มอย่าง Instagram, Facebook, TikTok และ Twitter (X) แต่คุณยังสามารถอนุญาตให้ตัวเองเข้าถึงแอปพลิเคชันที่สำคัญ เช่น อีเมล หรือแพลตฟอร์มที่เกี่ยวข้องกับงานได้ เว้นแต่คุณต้องการงดการใช้โซเชียลมีเดีย หรือ social detox อย่างเต็มรูปแบบ

ขจัดสิ่งล่อใจ

คุณอาจจะกดออกจากระบบบัญชีของคุณ หรือลบแอปฯ ออกจากโทรศัพท์และแท็บเล็ต วิธีนี้จะช่วยให้คุณหลีกเลี่ยงการใช้สมาร์ทโฟนเพื่อเข้าเช็คข้อมูลอย่างไร้จุดหมายได้ง่ายขึ้น

หากิจกรรมอื่นเพื่อเติมเต็ม

วางแผนว่าคุณจะใช้เวลาว่างที่เหลือทำอะไร เช่น ไปเที่ยวพักผ่อน อ่านหนังสือ เขียนบันทึก ทำงานอดิเรกอื่น ๆ หรือคุณอาจจะแค่เพียงอยากพักผ่อนอยู่เฉย ๆ การมีทางเลือกที่ดีต่อสุขภาพจะช่วยลดความอยากไถหน้าจอโทรศัพท์มือถือ

สังเกตอารมณ์ของตนเอง

สังเกตการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับอารมณ์ของตัวเอง ทั้งการนอนหลับ หรือสมาธิของคุณ หากคุณรู้สึกวิตกกังวลในตอนแรกนั่นเป็นเรื่องปกติ ซึ่งปกติอาการจะค่อย ๆ หายไปภายใน 1-2 วัน สภาพจิตใจของคุณจะถูกพัฒนาไปในทางที่ดีขึ้นตลอดระยะเวลาการพักจากโซเชียลมีเดีย

แจ้งให้ผู้อื่นทราบ

หากคุณต้องติดต่อสื่อสารผ่านแอปโซเชียลเป็นประจำ คุณอาจจะแจ้งให้เพื่อนสนิทหรือเพื่อนร่วมงานทราบก่อนว่าคุณจะพักจากการใช้โซเชียลมีเดียชั่วคราว และบอกวิธีที่พวกเขาสามารถติดต่อคุณได้ในช่องทางอื่นแทน

ทบทวนก่อนกลับมา

เมื่อสิ้นสุดระยะเวลาการงดใช้โซเชียลมีเดียครบตามกำหนด ลองใช้เวลาทบทวนว่าคุณได้รับอะไรจากสิ่งนี้ คุณต้องการเปลี่ยนนิสัยการใช้โซเชียลมีเดียในระยะยาวหรือไม่ หรือคุณอาจพบว่าคุณไม่อยากกลับไปใช้โซเชียลมีเดียมากเท่าเดิมอีก

ข้อดีของการเว้นระยะห่างจากโซเชียลมีเดีย

เครียดและวิตกกังวลน้อยลง จิตใจแจ่มใสมากขึ้น

เมื่อไม่มีเสียงรบกวนจากการอัปเดตและการแจ้งเตือนอยู่ตลอดเวลา จิตใจของคุณก็จะมีพื้นที่สำหรับความคิดมากขึ้น หลายคนรายงานว่ารู้สึกมั่นคงขึ้นและจิตใจฟุ้งซ่านน้อยลง นอกจากนี้การพักจากโซเชียลมีเดียยังช่วยลดแรงกดดันจากการเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่น แต่เบนความสนใจให้หันกลับมาโฟกัสที่ตัวเอง มองแต่เป้าหมายของตัวเอง ทำให้ตัวคุณเองมีความภาคภูมิใจในตัวเองมากขึ้น นอกจากนี้ยังลดอารมณ์หงุดหงิดจากการติดตามข่าวสารอยู่ตลอดเวลา จะทำให้คุณรู้สึกสงบขึ้น

คุณภาพการนอนหลับที่ดีขึ้น

หน้าจอโทรศัพท์และแท็บเล็ตมีแสงสีฟ้าซึ่งไปกระตุ้นการผลิตสารเมลาโทนินซึ่งทำหน้าที่ควบคุมวงจรการนอนหลับและการตื่นนอนตามธรรมชาติ การเล่นมือถือก่อนนอนจึงส่งผลเสียต่อการนอนหลับทำให้นอนหลับไม่สนิท คนที่พักการเล่นโซเชียลมีเดียก่อนนอนมักจะหลับได้เร็วกว่าและรู้สึกสดชื่นกว่า

มีสมาธิและประสิทธิภาพการทำงานที่เพิ่มขึ้น

เมื่อไม่มีเสียงรบกวนจากแอปพลิเคชันต่าง ๆ ไม่ต้องเผลอมองหน้าจอเวลามีอะไรอัปเดตผ่านหน้าจอ คุณก็จะมีเวลาและพลังงานมากขึ้นในการมุ่งเน้นไปที่การทำงาน หรืองานอดิเรกของตัวเอง ทำให้การทำงานต่าง ๆ มีประสิทธิภาพมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

มีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นดีขึ้น

เมื่อพักจากการใช้โซเชียลมีเดียอาจทำให้คุณได้ใช้เวลากับผู้คนรอบข้างมากขึ้น สามารถเห็นหน้าและพูดคุยแทนการเจอกันผ่านหน้าจอ ได้สัมผัสและโอบกอดรวมถึงโฟกัสที่คู่สนทนาที่อยู่ตรงหน้าได้จริง ๆ  ทำให้มีส่วนร่วมในบทสนทนาที่ลึกซึ้งและเข้าใจได้ง่ายกว่า นอกจากนี้การทำกิจกรรมต่าง ๆ ร่วมกัน เช่น ออกกำลังกายด้วยกัน รับประทานอาหารร่วมกันโดยปราศจากการเล่นโทรศัพท์มือถือ จะทำให้ความสัมพันธ์ของคุณและคนรอบตัวที่อยู่ในชีวิตจริงดีขึ้น

การพักจากการใช้โซเชียลมีเดียจะช่วยให้คุณได้รับประโยชน์กับเทคโนโลยีได้อย่างเต็มที่ เมื่อคุณกลับมาใช้โซเชียลมีเดียอีกครั้งหลังจากการหยุดพัก คุณอาจพบว่าคุณเรียนรู้วิธีการใช้งานมากขึ้น รู้ว่าเมื่อไหร่ควรใช้และเมื่อไหร่ควรถอยห่างออกมา โดยที่คุณจะไม่กลัวตกข่าวหรือตกกระแสอีกต่อไป